Dat ene liedje waarop jullie vroeger samen dansten. De muziek die altijd aanstond tijdens een autorit naar vakantie. Of een nummer dat je vader of moeder vroeger uit volle borst meezong.
Muziek hoort bij ons leven. En aan veel liedjes zitten herinneringen vast.
Ook wanneer iemand Alzheimer of een andere vorm van dementie heeft, kan muziek iets losmaken. Misschien komt er een herinnering boven, verschijnt er een glimlach of begint iemand ineens mee te zingen. Maar ook als dat niet gebeurt, kan samen luisteren gewoon een fijn moment zijn.
Hoe kun je muziek gebruiken om zulke momenten samen te creëren? We geven je vijf ideeën.
1. Begin bij de muziek die bij iemand hoort
Iedereen heeft zijn eigen muziek. Vraag jezelf daarom niet alleen af: welke muziek was populair toen mijn moeder jong was? Denk vooral aan haar leven.
Waar luisterde ze vroeger graag naar? Welke artiest vond ze geweldig? Was er een liedje van haar bruiloft? Muziek die thuis altijd opstond? Of een nummer dat jullie vroeger samen in de auto zongen?
Zet eens zo’n liedje op en kijk wat er gebeurt. Soms zegt een reactie al genoeg.
2. Maak samen een persoonlijke afspeellijst
Heb je een paar bijzondere nummers gevonden? Verzamel ze dan op één plek.
Maak er echt een persoonlijke lijst van. Niet zomaar muziek uit de jaren zestig, maar de liedjes die onderdeel zijn van iemands leven.
Je kunt de lijst steeds verder aanvullen. Misschien noemt een broer ineens een nummer waar jullie vader vroeger altijd op danste. Of weet een kleinkind nog precies welk liedje oma altijd meezong. Zo ontstaat stukje bij beetje een muzikale verzameling vol persoonlijke verhalen.
3. Vraag niet: ‘Weet je dit nog?’
Natuurlijk ben je benieuwd of iemand een liedje herkent. Maar vragen als ‘Weet je nog waar we dit altijd luisterden?’ kunnen onbedoeld voelen als een geheugentest.
Je kunt ook zelf beginnen: ‘Deze draaiden we vroeger altijd in de auto.’
Of: ‘Op dit nummer dansten jullie toch vaak samen?’
En geef daarna ruimte. Misschien komt er een verhaal. Misschien begint iemand mee te neuriën. Misschien krijg je alleen een glimlach. Je hoeft niet altijd een herinnering terug te krijgen om samen een mooi moment te hebben.
4. Luister niet alleen, doe mee
Stil naast elkaar naar muziek luisteren kan heerlijk zijn. Maar je kunt muziek ook samen beleven. Zing mee als iemand daar plezier in heeft. Klap mee op het ritme. Pak elkaars handen en maak een klein dansje in de woonkamer. Het hoeft nergens toe te leiden. Het gaat om dat moment samen. En soms heb je daar helemaal geen woorden voor nodig.
5. Bewaar de verhalen achter de liedjes
Heeft een bepaald nummer een bijzondere betekenis? Schrijf het op. Bijvoorbeeld:
Het liedje: Can’t Help Falling in Love – Elvis Presley
De herinnering: ‘Op dit liedje dansten mijn ouders vroeger altijd samen.’
Zo bewaar je niet alleen favoriete muziek, maar ook een klein stukje van iemands levensverhaal.
Dat kan ook waardevol zijn voor anderen die dichtbij iemand staan. Familieleden, mantelzorgers of een ZorgMies kunnen de muziek erbij pakken en aansluiten bij iets wat voor die persoon vertrouwd en dierbaar is.
Het hoeft niet altijd iets op te roepen
Misschien wel het belangrijkste: verwacht niets van het moment.
Muziek kan herinneringen en emoties oproepen, maar soms gebeurt dat ook niet. Dat maakt samen luisteren niet minder waardevol.
Het gaat niet om wat iemand met dementie zich nog kan herinneren. Het gaat om de persoon die voor je zit. Om samen genieten van iets moois, vertrouwdheid voelen en tijd voor elkaar hebben.
Soms komt er een verhaal. Soms een glimlach. Soms een dansje. En soms is samen luisteren al genoeg.
Meer over muziek en je brein
Alzheimer Nederland kijkt vanuit een andere invalshoek naar de kracht van muziek. In het artikel ‘8 manieren om muziek te gebruiken voor een fit brein’ lees je hoe muziek kan worden ingezet om je hersenen actief te houden.
Waar Alzheimer Nederland in dat artikel vooral kijkt naar muziek en een fit brein, hebben wij gekeken naar hoe je muziek kunt gebruiken om samen met iemand met dementie herinneringen, emoties en mooie momenten op te zoeken.
